BLOG

ERP'DE FİİLİ MALİYETİN ÖNEMİ NEDİR?

Global rekabet ile düşen kar marjları firmaların, hangi üründen ne kadar kar ettiklerini birebir ölçmelerini gerektiriyor. Özellikle, son dönemde sürekli dalgalanan döviz kurları dönem sonlarında gerçekleşen maliyetlerin, dönem başı planlanan maliyetlerden sapmasına neden oluyor.
Bunun yanısıra, "Evdeki hesabın çarşıya uymaması" deyimi de, birebir işletmelerde hayat buluyor.
Ürün ağaçlarında dönem içi yapılan revizyonlar, ya da tedarik ve üretimde değişen koşullar,fireler gibi nedenler ile gerçek sonuçlar, planlardan uzaklaşabiliyor.

Dolayısıyla, yöneticilerin sürekli değişen koşullarda, doğru ürünü doğru fiyat ile sattıklarından emin olmaları, planların hangi sebepler ile değiştiğini sürekli analiz edebilmeleri gerekiyor.

Fiili maliyet, gerçekleşmiş olan işlemlere göre ürün bazlı maliyetlerin hesaplanması işlemidir. Tüm süreçlerini ERP sisteminde takip eden firma, gerçek maliyetlerini ERP sisteminin Fiili Maliyet modülü ile hesaplar.

Maliyet çalışmalarına başlamadan önce ve çalışmalar tamamlandıktan sonra ise verilere hızlı ve güvenilir şekilde ulaşmak için aşağıdaki kontrollerin yapılması gerekir.

MALİYET ÖNCESİ KONTROLLER

ERP Sistemlerinde fiili maliyet işlemleri tüm modüllerin işler halde olması ile mümkündür. Özellikle ilk ERP implementasyonlarında, sistemde veri bütünlüğü sağlanmadan maliyet modülü çalıştırıldığında hatalı sonuçlar alınmaktadır. Başta veri bütünlüğünü korumak ilke edinilirse, hatalar rahatlıkla önlenebilir.
Kısacası, doğru maliyet sonuçları, sağlam bilgi temeli ile mümkündür.
Doğru temel için dikkat edilmesi gereken en önemli noktaları özetlemek gerekirse;
1-Stok sayımları muhasebedeki hesap kırılımlarındaki açılış değerleri ile birebir örtüşmelidir.
150 : İlk Madde
151 : Yarımamul
152 : Mamul
153 : Ticari Mamul
157 : Diğer Stok
Ana hesaplarının ve bu hesaplar altındaki muavin hesap açılışları ile fiziki stok tutarları birebir aynı olmalıdır.

2-Sistemsel stok, fiziki stok ile birebir örtüşmelidir. "Stokları sonradan sayım ile düzeltirim" denmemelidir.
Tüm dönem içi satınalma, satış, üretim vb. stok hareketleri fiili kayıtlara paralel işlenmelidir.
3-Direkt İşçilik (720) ve Genel Üretim Gideri (730) gideri hesaplarında işlenmiş tüm kayıtlarda maliyet merkezi bilgisi olmalıdır.
4-Üretim iş merkezleri, doğru maliyet merkezleri ile ilişkilendirilmelidir.
5-Üretim olmayan, ancak 3.maddede gider olan tüm maliyet merkezlerinde, endirekt gider dağılım anahtarları tanımlanmalıdır.
6-İrsaliye ile teslim alınmış, faturası gelmemiş alış siparişi kalmamalıdır. (Ara dönemlerde bu kural esnetilebilir. Ancak kontrollü olarak işlem yapılmalıdır.)
7-Stok modülünden bağımsız olarak, muhasebede elle stok hesaplarına giriş/çıkış yapılmamalıdır.
Yukarıdaki maddeler aslında, stok, muhasebe, insan kaynakları, üretim, satınalma, satış gibi temel ERP modüllerinin kontrolüdür.
Kontrol sonuçları olumlu ise, Fiili Maliyet sağlıklı bir şekilde hesaplanabilir.

MALİYET SONRASI KONTROLLER

Fiili Maliyetin hesaplamasından sonra, geçmiş döneme muhasebe kaydı, stok hareketi vb. düzeltme işlemlerinin yapılması sıkça rastlanan bir durumdur.
Yapılan değişiklerden sonra maliyet tekrar çalıştırılmazsa, sonuçlar yanıltıcı olabilir.
Maliyet sonuçlarının sağlaması, 4 adımda kolayca yapılabilir:
1-Stok tutarları ile muhasebe tutarları dönem sonu eşit ise,
2-710-711, 720-721 ve 730-731 hesaplar bakiye vermiyorsa,
3-Aşağıdaki eşitlik sağlanıyor ise ;
Dönem Başı Stok Tutarı + Dönem içi Gider = Dönem İçi Stok Çıkış Tutarı + Kalan Stok Tutarı
4-Ortalama stok değerleme yöntemi kullanılan durumlarda aşağıdaki denklemin eşitliği sağlanıyor ise;
Tesis ve stok kartı bazında;
(Devir Tutar + Girişlerin Tutarı) / (Devir Miktar + Girişlerin Miktarı ) = Çıkışların Br Fiyatı = Kalan Stoğun Br Fiyatı

Yukarıdaki 4 maddeden birinde bile sorun varsa, maliyet işlemleri hatalı demektir.
Ancak dördü de sorunsuz ise, maliyet %100 doğru anlamına gelmez.
Unutulmaması gereken en önemli konu, fiili maliyet yorum farkına tabidir.
Fazladan endirekt maliyeti alan bir iş merkezinde maliyetler yüksek çıkmış olabilir, ya da fiziki olarak az tüketim yapılmış bir iş emrinde maliyetler düşük çıkmış olabilir.

Tam kontrol için ürün bazlı fiili maliyetler, mutlaka standart maliyetler / bütçe maliyetleri ile kıyaslanarak, sapmalar incelenmelidir.

CANIAS ERP standardındaki maliyet öncesi kontroller adımı, yukarıdaki kontrolleri daha hızlı yapmanızı sağlar. Böylece hataları başlangıç adımında durdurabilirsiniz.
Ayrıca, kolaylıkla dönem stok ve muhasebe işlemlerini kapatarak, dönem kayıtlarında sonradan yapılabilecek değişiklikleri önleyebilirsiniz.
Böylece doğru maliyetlere ulaştığınıza emin olarak, doğru kararlar alırsınız.
Maliyet yönetimi ile ilgili tüm sorularınız için bize ulaşın.